We hebben behoefte aan politiek met minder politiek

Door Paul Schnabel.

Modern conservatief is het politieke adagium van nu. Wie bang is voor verlies van de zekerheden van de verzorgingsstaat, kiest voor de Socialistische Partij, wie vooral de gevolgen van de migratie vreest, kiest voor de Partij voor de Vrijheid en wie de geborgenheid van de Nederlandse natie als bescherming tegen de onzekerheid van de nieuwe eeuw zoekt, kan terecht bij Trots op Nederland en bij bijna alle andere partijen. In alle gevallen gaat het om het behoud van de verworvenheden van vooral de tweede helft van de twintigste eeuw. Modern conservatief dus, want het gaat om het behoud van wat toen modern en vooruitstrevend was en bij uitstek ook als kenmerk van de Nederlandse identiteit werd gezien.





Prof. dr. Paul Schnabel (1948) studeerde in Utrecht sociologie en promoveerde in 1982 op het proefschrift ‘Tussen stigma en charisma: nieuwe religieuze bewegingen en geestelijke volksgezondheid’.Sinds 1998 is hij directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Tegelijkertijd is hij universiteitshoogleraar van de Universiteit Utrecht. Hij vervult daarnaast vele bestuurlijke functies bij maatschappelijke en culturele organisaties. Paul Schnabel schrijft columns in het NRC en het Financieele Dagblad.



Wat aan beide kanten echter ontbreekt is een inspirerend perspectief op de toekomst, een visie op wat de nieuwe verworvenheden van de eenentwintigste eeuw zouden kunnen zijn.

Op de korte(re) termijn staat alles in het teken van het bestrijden van de kredietcrisis en het overwinnen van de recessie. Dat zal ook wel lukken, al zal de prijs hoog zijn en zal ook rekening moeten worden gehouden met een substantieel verlies aan welvaart. Het perspectief voor de lange termijn tekent zich daarna en daarnaast wel steeds duidelijker af, maar het is voor de individuele burger geen perspectief dat hem ook persoonlijk zal inspireren. Het is een perspectief dat van hem weer meer inzet voor het algemeen belang vraagt zonder dat hij er persoonlijk veel beter van wordt. De veranderingen in de wereldeconomie maken duidelijk dat voor de verwende bewoners van de westerse wereld een nieuw tijdperk aanbreekt. Juist wat altijd goedkoop (voedsel, energie) of zelfs bijna gratis (water) was, zal duurder worden. Dat zal nog versterkt worden door de noodzaak van duurzaamheid. Dat geldt uiteraard minder voor de dingen die gemaakt kunnen worden dan voor alles wat gewonnen moet worden: voedsel, water, energie, grondstoffen.

Nooit eerder gold zozeer dat om op dezelfde plaats te blijven, steeds harder zal moeten worden gelopen. Welvaart zal niet meer vanzelfsprekend zijn.

Is er nu ook een programma te ontwerpen voor een revitalisering van het gevoel dat de toekomst een gezamenlijke opdracht is? Dat zou in ieder geval en in eerste instantie op nationaal niveau moeten gebeuren en het zou zeker niet alleen een zaak van de regering moeten zijn. Het verwerven van een draagvlak voor een toekomstgerichte politiek van duurzaamheid en behoud van welvaart zal in belangrijke mate ook in samenwerking met het bedrijfsleven, in samenspraak met de maatschappelijke organisaties en in samenhang met de ‘civil society’ moeten gebeuren. De afstand tussen burger en politiek en tussen samenleving en overheid kan gemakkelijker overbrugd worden met intermediaire structuren als bijvoorbeeld natuurbeschermings-en consumentenorganisaties en de milieubeweging.

Niet alleen in Nederland, maar overal in de landen van het Westen is ook het verlangen voelbaar naar politiek met minder politiek. Het probleem van de politiek is inderdaad dat de politiek de politiek is gaan overheersen: de spelers zijn het spel geworden en in het spel zelf kan het doel, het bereiken van een resultaat dat zelf geen politiek is, niet meer in het oog gehouden worden. Daardoor schieten de traditionele westerse meerpartijendemocratieën, die zichzelf graag als hoogontwikkeld beschouwen, steeds meer tekort in effectiviteit en efficiency.
Afbeelding voor projectitem

Vragen: 3, Bijdragen: 226
Sorteren

Kijk ook eens bij

› 21 minuten  het grootste online opinie- onderzoek van Nederland. Doe de enquete.

› Mentality  Als u wilt weten welke leefstijl u heeft, kunt u meedoen aan de Mentality-leefstijltest van onderzoeksbureau Motivaction.