Door Jurriaan Pröpper.
Op alle fronten danken wij ons succes aan innovatie, op technologisch, sociaal, bestuurlijk en economisch gebied. We hebben bijvoorbeeld de gelukkigste jeugd in de Westerse wereld. Tweederde van onze economie draait op buitenlandse handel. Na Zwitserland hebben we de meeste hoofdkantoren per inwoner. We zijn door innovatie de grootste van de kleine landen geworden op allerlei gebieden: economie, wetenschap, internationaal bestuur, architectuur, kunst, sport, enzovoort. Ons collectieve succes wordt helaas meer en meer een individueel succes. Als land innoveren we steeds minder. Wij zijn conservatief en risicomijdend geworden. We kunnen slecht tegen afwijkingen, falen en tegenvallers. Gaan dan alles onderzoeken en denken met wat aanpassingen of beter gezegd toevoegingen een volgend falen te voorkomen. We schaffen niets af. Daardoor slippen onze systemen dicht en komt er steeds minder uit. We zijn ons doel uit het oog verloren: voldoende toegevoegde waarde creëren om hier te willen wonen, werken, ondernemen en zaken doen. Diversiteit juist stimuleren in plaats van middelmaat produceren.
Dit wordt pijnlijk zichtbaar in de versnippering en nivellering van onze toegevoegde waarde keten van onderwijs, onderzoek en innovatie, onze levensader naar de toekomst:
- 46% van alle HAVO5/VWO6 leerlingen zou in 2008 op basis van het landelijk eindexamen gezakt zijn, en is ‘geslaagd’ door de schoolonderzoeken.
- Het aandeel science&technology studenten in de bachelor instroom is in 10 jaar gedaald van 24% naar 19%.
- Van de ruim honderd bèta/technische faculteiten, hebben er bijna zeventig een eerstejaarsinstroom onder de vijftig eerstejaars, minder dan een basisschool.
- 60% van alle master studenten aan de TU Delft heeft een buitenlandse nationaliteit.
- De R&D uitgaven als percentage van ons BBP is in 10 jaar gedaald van 2,0% naar 1,67%, vooral dankzij bezuinigingen bij de overheid.
- Er bestaan meer dan 500 verschillende R&D subsidies voor bedrijven vanuit verschillende ministeries en instanties.
- Het ministerie van Onderwijs schrijft zelf "Het Nederlandse publieke wetenschapsbestel kent veel organisaties en instellingen die samen een complex geheel vormen met verschillende functies… in een dertigtal instellingen."
- Niet verbazingwekkend raken we steeds verder achterop in de EU Innovation Scoreboard bij landen als Zweden, Finland, Zwitserland en de VS. We zijn kampioen in kennisontwikkeling, maar middenmotor in kennistoepassing.
Terwijl wij innovatie juist steeds harder nodig gaan hebben om internationaal te kunnen concurreren met Oost-Europa, India en China. En om met een kleinere beroepsbevolking tijdens de vergrijzing onze economie op een voldoende peil te kunnen houden om de voorzieningen te kunnen blijven betalen.
Innovatie vereist intensief teamwork. Nieuwe technologie haalt de markt immers alleen door een samenspel tussen ontwikkeling en toepassing, tussen vraag en aanbod. Ontwikkeling en aanbod concentreren zich vooral op universiteiten en instituten. Toepassing en vraag moet uit het bedrijfsleven komen. Innovatie vereist daarom aansluiting, doorstroming en samenwerking tussen middelbaar onderwijs, universiteiten, onderzoeksinstituten en bedrijfsleven. Juist daar ontbreekt het aan in Nederland.
Om meer innovatie en toegevoegde waarde in ons land, onze jeugd en ons bedrijfsleven te krijgen, moet de hele aanvoerketen naar innovatief ondernemerschap dringend weer doelgericht gemaakt worden:
- Eén nationaal eindexamen in minder vakken op de middelbare school
- Verdubbel de studiefinanciering voor bèta/techniek-studies in hoogte en duur
- Focus het bachelor onderwijs op technologietoepassing, en masters op -ontwikkeling
- Bundel alle bèta/techniek universiteiten tot Technologische Universiteit Holland
- Maak van R&D een vraaggestuurde internationale bedrijfstak onder één ministerie
- Vervang subsidies door belastingprikkels (en meer respect) voor ondernemerschap