Specialisatie en vormen van MVO lijken op gespannen voet te staan, doordat een goed product of een goed beleid voorziet in een specifieke behoefte. Toch hoeft dat geen belemmering te zijn. Integendeel, als delen van een geheel kunnen beleidsplannen en producten heel goed een algemeen maatschappelijke doel dienen. Daarvoor zal moeten worden losgelaten dat ieder deel al zijn negatieve tegenhangers zelf alleen moet en kan compenseren. Het conflict ontstaat vaak al bij de veronderstelling dat het succes en belang van maatschappelijke zaken meetbaar, classificeerbaar en kwantificeerbaar is. Dat druist echter in tegen menselijke belangen. De ordening van gegevens door classificatie en kwantificatie wordt door wetenschap, politiek en bevolking aangezien voor de werkelijkheid, terwijl het daar slechts een beperkte weergave met begrensde mogelijkheden van is.

Recentelijk werd een hieraan grenzende discussie aangewakkerd door het CBS dat aangaf dat de welvaart niet alleen gemeten zou moeten worden aan de hand van het BNP. Pas op het moment dat specifieke beleidsmakers en ‘producenten’ de resultaten van hun producten in een groter geheel gaan belichten en daarbij de meetbare aspecten van het ‘resultaat’ naast meer verantwoorde, belevingsgerichte aspecten plaatsen, kan specialisatie die gericht voorziet in een behoefte verantwoord worden gemaakt. Dat houdt echter in dat bepaalde schijnzekerheden (de miskleunen van statistiek) moeten worden vergeten. Dat maakt de (politieke) wereld niet makkelijker te begrijpen, maar zorgt wel voor meer verwantschap met de realiteit. ‘Geld maakt niet gelukkig’ en vele aanverwante spreekwoorden en gezegden geven sinds jaar en dag invulling aan dit idee. Voor de eenzijdige belichting van meetbare resultaten geldt hetzelfde. Maatschappelijke belangen kunnen daarin niet worden uitgedrukt.

Het is dus nodig dat belangen en resultaten die betrokken zijn bij beleid en producten met maatschappelijke verantwoording. Dit valt vaak samen met niet alleen de duurzaamheid en betrouwbaarheid van het product of beleid zelf, maar met dezelfde factoren bij andere producten of beleid. Daarnaast kan het een positieve boodschap uitdrukken ten aanzien van de achterliggende beleidsmaker of ‘producent’. Om dit te bewerkstelligen hoeft de effectiviteit van specialisatie dus niet te worden losgelaten. In de neveneffecten van de resultaten die daarmee geboekt worden, ligt de mogelijkheid voor maatschappelijke verantwoording besloten. Het is dus zaak dat deze aspecten een intrinsiek onderdeel worden van de ‘verkoop’ van het ‘product’, zodat men de eigen verantwoordelijkheidszin ruimte kan geven in keuzes voor handelingen. Een ruimere opvatting van resultaten die exacte meetbaarheid loslaat, zou een mooi begin zijn.