In een gesprek met voormalig wethouder Witte van de gemeente Soest kon het met mij - als voormalig bestuursadviseur verkeer en vervoer in Soest en Eemland - niet uitblijven, dat de bereikbaarheid met openbaar vervoer van het Museumkwartier op de voormalige vliegbasis werd besproken. Spoorlijnen en busverbindingen in de buurt en toch lijkt er nauwelijks een redelijke oplossing mogelijk. De vliegbasis en het aangrenzende oefenterrein kende ik redelijk van veelsoortige bezoeken tijdens werk en vrije tijd.

Bij een proces van ‘niet piekeren, maar puzzelen’ viel vooral de enorme hoeveelheid uitstekende verharding op in het overigens fraaie gebied. Daar zou de oplossing kunnen liggen. Uit een toetsing van de eerste ideeën aan de kennis van bevriende wetenschappers van de TU Delft bleek dat op basis van de standaardnormen geen realistisch plan viel uit te werken.

De deels nog benutte, maar grotendeels hinderlijk overbodige infrastructuur biedt ook kansen. Om zaken te realiseren zijn niet alle onderdelen van de standaardnormen van toepassing. Rekenend met de ‘cijfers achter de cijfers’ werd de werkelijkheid al minder somber.

Met het benutten van veel hinderlijk overbodige infrastructuur ontstond een tracé dat vervoerkundig extra kansen biedt:

• de startbaan in noordwestelijke richting vormt al een uitdagende verbinding tussen een halte in de Fornheselaan bij het station Den Dolder en de nieuwe locatie van het Defensiemuseum;
• zuidoostelijk vormt het vervolg een flink deel van de verbinding met het dorp Soesterberg en daar wordt de ooit belangrijkste start- en landingsbaan van het vliegveld gekruist: de oost- /westbaan;
• vandaar is een directe verbinding mogelijk in de richting van Amersfoort. Het oostelijk gedeelte van de start- en landingsbaan en/of de taxibaan bieden een flink deel van een baan naar de Van Weerden Poelmanweg;
• met een aantal extra meters infrastructuur en viaduct wordt de toegang tot het oefenterrein De Vlasakkers bereikt;
• de daar aanwezige verharding maken een baan mogelijk die in vloeiende lijnen – via het terrein van de Prins Bernhardkazerne tot naast de spoorlijn Utrecht-Amersfoort terugbuigt;
• met een creatieve kruising bij de overweg Barchman Wuytierslaan kan via het meest kostbaar onderdeel een aansluiting om de hoek van de westelijke entree van station Amersfoort-Centraal worden bereikt.

Ook in exploitatie bleek meer mogelijk. Ook daarin kan wat als ‘overbodig’ wordt bestempeld kansen bieden en zelfs een meerwaarde. Bij een kleinschalige, geïsoleerde exploitatie zijn ook daar in de ‘cijfers achter de cijfers’ veel onderdelen overbodig.

Het voorstel is om nu voor de sloop bestemde stoptrein-tweewagenstellen te benutten voor het vervoer van en naar het Defensiemuseum. Met een aantal van (vanwege de incidenteel grote vervoerspieken + reserve) minimaal negen eenheden moet het mogelijk zijn deze binnen een kleinschalig beheer deze minimaal een decennium en mogelijk langer in gebruik te houden.

Het zou een bijzonder accent zijn om uiterlijk en interieur per wagenstel op de relevante historische thema’s af te stemmen van de samenstellende delen van het Defensiemuseum en het treinmaterieel.

Jaarlijks zullen ca. 7½ miljoen reizigerskilometers door 1½ miljoen reizigers gegenereerd kunnen worden, waarvan ruim 5½ miljoen reizigerskilometers van en naar Amersfoort door een miljoen reizigers en van en naar Den Dolder zo’n 2 miljoen reizigerskilometers door een half miljoen reizigers. De kostendekkingsgraad moet op of dichtbij de gebruikelijke norm van 40% kunnen liggen.

Deze aantallen zullen mogelijk moeten zijn met de bediening van de tussenliggende haltes: : “Dierenpark”, “Bernhardkazerne”, “Zon & Schild”, “Transferium Stompert”, “Soesterberg” en ”Defensiemuseum”.

De berekeningen aan de hand van de relevante onderdelen van de kengetallen leiden tot een totaal aan investeringen van 28 miljoen euro voor een busbaan en ruim 35 miljoen euro voor een spoorbaan.
Met de realisatie van de benodigde infrastructuur en aanpassing van het materieel zullen – naar schatting - 400 tot 500 mensjaren werk zijn gemoeid, zodat dit ook gezien kan worden als een uiterst nuttige tijdelijke impuls voor de werkgelegenheid.

De exploitatie van het systeem genereert structureel per jaar zo’n 17 mensjaren werk.


De conclusies en aanbevelingen in de nota sluiten af met een oproep aan alle partijen – rijksoverheid, provincie en gemeenten –tot een uiterste inspanning om na te gaan of de nu voorziene moeilijkheden omgezet kunnen worden in mogelijkheden.