Vorige week was de VN voedseltop in Rome. En volgende maand is de klimaattop in Kopenhagen. Deze dreigt o.a. te mislukken omdat de westerse landen nog onvoldoende geld beschikbaar stellen aan derde wereldlanden om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen. In feite een verhoging van ontwikkelingshulp. Dit soort collectieve hulp komt volgens betrokkenen vrijwel niet aan, het is erg inefficiënt. De enorme bedragen gaan tot wel 80% op aan bureaucratie en corruptie. En de armoedebestrijding levert geen blijvende ontwikkeling.

› Luister naar de Aan de Slag uitzending op BNR Nieuwsradio

Er zijn betere manieren om met dit geld de ontwikkeling in deze landen echt op gang te brengen, bijvoorbeeld door opheffing van landbouwsubsidies en door de klimaatverandering zelf te bestrijden.

Indirecte hulp van staat tot staat voor armoedebestrijding werkt niet volgens deskundigen, directe hulp voor ontwikkeling wel. Als je verschillende publicaties leest over staatsteun schrik je van de getallen. Je hoopt dat het niet waar is. Een commissie heeft voor de Wereldbank al in 2000 vastgesteld dat 55 tot 60 procent van hun miljarden projecten mislukken. Volgens voormalig medewerker van de Wereldbank Professor Easterly heeft $ 600 biljoen aan hulp aan Afrika sinds de start van de onafhankelijkheid in 1960 geen enkele economische groei in Afrika opgeleverd. Sindsdien is het gemiddelde inkomen gedaald met 11% en is de voedselproductie met 20% gedaald. In 1970 woonde 11% van de armen in de wereld in Afrika en 76% in Azië, dertig jaar later zijn de rollen omgedraaid zonder dat Azië substantiële hulp heeft gekregen.

Waar blijft al dat geld? Er circuleert een getal van $ 150 biljoen dat in 2005 uit Zuidelijk Afrika op Zwitserse rekeningen was gezet. De Nigeriaanse president Olusegun Obasanjo was daar eerlijk over: "Corrupt African leaders have stolen at least $140 billion from their people in the [four] decades since independence."

In Der Spiegel heeft de zwarte Keniaanse econoom James Shikwati al eens gezegd dat de hulpindustrie zichzelf in stand houdt en honger nodig heeft om te blijven functioneren. Hij legt ook uit hoe hulp de locale economie schaadt. Het sturen van kleding heeft het aantal kleermakers in bijvoorbeeld Nigeria gehalveerd. Volgens Shikwati moet de hulp stoppen om de Afrikaanse landen te dwingen hun grenzen naar elkaar open te zetten. De bodemrijkdom moet voldoende zijn om iedereen van eten te voorzien. Help de Afrikanen zichzelf te helpen. De WRR komt tot een vergelijkbare boodschap getiteld ‘doing good or doing better’. De focus verleggen van armoedebestrijding naar ontwikkeling.

De ontwikkeling van Afrika wordt op zijn minst niet geholpen met hulp, en vermoedelijk zelfs geschaad. Niet alleen door hulp aan Afrika, maar juist ook door hulp in de donorlanden zelf in de vorm van landbouwsubsidies. Oxfam heeft bijvoorbeeld eens berekend dat de katoensubsidie USA voor $ 300 miljoen aan schade veroorzaakt in Afrika bij 12 miljoen kleine boeren en hun families.

Wat werkt wel? Ten eerste helpt directe hulp aan ondernemende mensen in de betreffende landen in de vorm van bijvoorbeeld microkredieten. Help de mensen zichzelf te helpen met kennis en middelen, zodat zij daarna ook anderen kunnen helpen. Dit is een hard groeiende afstudeerrichting op de Haagse Hogeschool geworden. Jaarlijks wordt er door emigranten (diaspora) alleen al naar Marokko jaarlijks € 5 miljard gestuurd aan familie en vrienden. Als daarbij verkregen kennis en advies wordt geleverd, zal dit geld nog meer opleveren.

Ten tweede helpt het opheffen van handelsbeperkingen en -subsidies tussen Afrika en de westerse wereld, maar ook tussen landen in Afrika. Geef de Afrikaanse landen een wereldmarkt met eerlijke prijzen in plaats van dumpprijzen om hun producten op af te zetten. Columbia Professor Jagdish Bhagwati heeft met “In defense of globalization” vele vooroordelen weerlegt. Het Institute for International Economics heeft berekend dat verdere liberalisering van de wereldhandel de westerse landen jaarlijks $ 141 miljard aan hulp zou besparen en de ontwikkelingslanden $ 87 miljard aan inkomsten zou opleveren.

Deze $140 miljard ligt in de bandbreedte van $40 tot $175 miljard die de VN zegt dat de wereld in 2030 moet uitgeven aan klimaatmaatregelen. Vanuit de begroting voor Ontwikkelingsamenwerking kunnen wij hier als gidsland nu alvast mee beginnen en zijn wij tegen 2030 met zijn allen een eind op weg om de gevolgen van de klimaatverandering in de hele wereld te beperken. Met name Afrika zal anders hard getroffen worden en heeft van de koersverlegging van hulp naar vrije handel en klimaatmaatregelen dus dubbel profijt.

Gerelateerde artikelen:
› Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid - Verkenning over ontwikkelingssamenwerking
› Sociaal Economische Raad - Ontwikkelingsspecialist Roger Ridell: "Ontwikkelingshulp werkt, maar moet beter"
› Reason.com - Trade, not aid
› Telegraph.co.uk - Feed the world... not a Swiss bank
› Walter E. Williams - Foreign aid to Africa
› Mondiaal Nieuws - Marokkaanse diaspora als motor voor ontwikkeling
› Reason.com - Globalization with a human face