Een bericht uit het werkveld. Prestatiebeloning in het onderwijs werkt contraproductief en is zelfs schadelijk. Vooral mensen met een commerciële achtergrond zijn er voorstander van. Zij hebben er echter geen benul van hoe een onderwijsteam werkt. Ik beperk mij hier tot het basisonderwijs. Daar heb ik echt verstand van.
Ellebogenwerk in een onderwijsteam werkt contraproductief. Juist de kruisbestuiving van kennis en vaardigheden leveren energie, tijdwinst en - het belangrijkste - goed onderwijs op.
Daarnaast is de leerkracht van mening dat leerkrachtprestaties niet objectief te meten zijn. Het monitoren van individuele leerling-prestaties gebeurt al. Hierop worden groepsplannen ingezet en onderwijsaanbod gedifferentieerd aangeboden. Waarom is het dan niet te meten? Een voorbeeld:
Er zijn twee groepen 6: 6a en 6b. In 6a zitten drie hoogbegaafde leerlingen. Een van hen heeft PDD-Nos. De ander heeft dyslexie. De laatste heeft sociaal emotionele achterstand vanuit de thuissituatie. Zij krijgen aangepast onderwijsaanbod met extra uitdaging. Regelmatig verstoren twee van deze leerlingen door hun stoornis het onderwijsleerproces van de gehele groep. Verder is zijn er twee leerlingen met een laag IQ en nog een dyslect. Het gemiddelde niveau van de groep is hoger dan de prestaties laten zien. Dit weet de leerkracht vanuit zijn vakkundig inzicht. Toch weet zij/hij de sociale vaardigheden van de groep aanzienlijk te versterken. Groep 6b heeft zes zwakke spellers, waarvan vier met gediagnosticeerde dyslexie. De leerkracht kan hier gericht op inzetten. De gehele groep is middelmatig, doch presteert goed door goede sociale balans en gerichte interventies richting de zorggroep. Welke leerkracht presteert nu beter? En dan hebben we het nog niet over de invloeden van verschillende leerkrachten in de voorgaande jaren van de groepen.
Dan is er nog iets wat een rol speelt. Geen enkele leerkracht is hetzelfde. Ik heb een collega die enorm sterk is in creatieve vakken. Juist zijn technische knutsels en drama-activiteiten leveren een grote bijdrage aan de reken en taalontwikkeling. Ik heb ook en collega die erg sterk is het organiseren van schoolactiviteiten samen met leerlingen. Hierbij wordt enorm veel door kinderen gecommuniceerd en gepland. Elke leerkracht heeft zijn of haar eigen kracht. Is de een daarom een minder goede leerkracht dan de ander? En hoe meet je deze belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van kinderen? Moeten deze leerkrachten hier nu mee stoppen en alleen nog maar focussen op reken- en spellinglessen? Want ja, anders loop je `het worstje` mis?
Tot slot; prestatiebeloning is demotiverend. Het verziekt de sfeer in het team en ontneemt ontwikkelingskansen. Zie ook de ervaringen in de VS. Voor veel salaris ga je niet in het onderwijs. Het is een hbo-functie met mbo salariëring. De motivatie zit 'm in goed presterende leerlingen. Leraren die daar hun hart niet hebben verdwijnen vanzelf na een jaar of vijf. Anders hou je het niet vol. Daar doet dat worstje niets aan af. Daarnaast is er al de functiemix. Dit is wel een goede vorm van prestatiebeloning. Leerkrachten met extra expertise door extra opleiding - bijvoorbeeld taalspecialist - komen in aanmerking voor een LB-functie in plaats van LA-functie. Dit project begint nu echt vorm te krijgen en werpt zijn eerste vruchten af. Laat dit zo zijn en laat het geld voor prestatiebeloning bij de aanpak van passend onderwijs. Want dat gaat mij als leerkracht in het werkveld pas echt aan het hart.