Poeh, dat zijn een hoop indrukwekkende reacties, zowel kritiek als bijval, waarvan een aantal de scherpe kanten van mijn spiegel hebben bijgeslepen. Ik hoop dat u het mij vergeeft als ik niet overal op alle te berde gebrachte stellingen en uitspraken kan reageren. Gegeven genoeg tijd zal ik wel op individuele postings reageren.

De essentie van de discussie is voor ook mij de Volksvertegenwoordigende rol van een gekozen volksvertegenwoordiger en niet zozeer over de Kaderstellende of Controlerende rollen.

Moet een volksvertegenwoordiger luisteren naar "De Mening van De Burger"?

Zo'n vraag bevat een aantal woorden die, zonder het tot een semantische discussie te willen verheffen, wel afgebakend moeten worden opdat we over hetzelfde discussiëren.

Volksvertegenwoordiger is relatief eenvoudig: iemand die bij een verkiezing een zetel in een openbaar bestuursorgaan mag innemen. Verderop heb ik het over de politicus, met een kleine p. N.B. Dat zijn dus geen wethouders, dijkgraven, gedeputeerden of ministers. En ook geen burgemeesters, commissarissen van de Koningin, of de Kroon zelf. En ook niet de bestuursorganen zoals ministerraad, college, raad, Tweede Kamer etc.

Luisteren is al een stuk ingewikkelder. Waar 'horen' gaat over het waarnemen van de gesproken of geschreven mening van de -nog niet gedefinieerde- burger impliceert luisteren ook het overnemen van de mening van de burger. "Je luistert niet" is dan equivalent aan "Je doet niet wat ik zeg".
Dit luisteren draagt ook in zich dat de politicus zich breed, ook buiten zijn eigen mening, dient te oriënteren op de samenleving. Zeg maar ‘het oor te luisteren leggen’. Sommigen gaan daarin een stap verder en vinden dat een politicus zich liefst onderdanig en ten minste schatplichtig op moet stellen naar ‘de heersende mening’ en ‘de uitslag’ van de laatste opiniepeiling. Een individuele politicus kan zich echter niet richten naar ‘de mening van de burger’, slechts in de arena van ‘de politiek’ (raadzaal, TK, EK etc.) is er een ontmoeting van gelijke grootheden. Het is juist de keuze van de individuele politicus die de mening van ook de minderheid laat horen. Ik kies –en zo mag ik hopen, u ook– een kandidaat-politicus omdat hij of zij een mening verkondigt die mij welgevallig is en vanwege een (partij)programma waarin is opgeschreven welke keuzes hij of zij met mijn stem gaat maken.

Enige tijd geleden heeft een club mensen getracht om een Tweede Kamerzetel in de wacht te slepen, waarvan het stemgedrag dan bepaald zou worden door een stemming op een website. Nooit meer wat van vernomen.
Als we echt zo happig zouden zijn op een politiek systeem dat gebaseerd is op luisteren (als in: doen wat de meerderheid zegt) naar de mening van de burger, dan zouden we ons stelsel op een volstrekt andere manier in moeten richten. Overigens zou mijn eerste verzoek dan wel zijn, dat de mening en het belang van de minderheid van de burgers ook in een nieuw stelsel gewaardeerd en gehonoreerd worden.

Luisteren is inderdaad ook reciprook. De Burger moet luisteren naar wat De Politicus en de politicus zeggen. Want hoe kun je anders bij de volgende verkiezingen een weloverwogen besluit nemen op wie je stem uit te brengen?
In de campagneliteratuur is te lezen dat de meerderheid van de zwevende kiezers zich bij het uitbrengen van zijn stem slechts laat leiden door de voorafgaande zes maanden. Ergo, het laatste wapenfeit of incident zijn leidend. Net als bij elk ander product moet de politieke keuze van de burger wel hele slechte pers krijgen wil deze switchen, maar eenmaal geswitched is het vervolgens makkelijker om ook met de nieuwe keuze ontevreden te zijn en nogmaals te switchen.

Waar we, maar dan ga ik echt een zijspoor op, volgens mij mee te maken hebben is de versplintering van politiek en misschien wel van samenleving. Steeds meer middelen zijn voor steeds meer mensen beschikbaar: Mobiliteit (van paard naar volks-wagen), Productie (van stukgoed naar massaproductie), Energie (van centrale naar zonnepaneel), Informatie (van archief naar internet), Netwerk (van lokaal naar globaal). En voor de Politiek hebben we nog geen antwoord geformuleerd hoe we met deze nieuwe werkelijkheid omgaan, omdat de basis van ons systeem in 1848 ligt. De stelling is dus m.i. in zoverre irrelevant dat er volgens mij een mineur probleem mee wordt aangesneden. De vraag zou veeleer in de richting moeten van: Hoe houden we ons vertegenwoordigend democratisch systeem effectief en beheersbaar in een tijdperk waarin iedereen zich kan uiten en de individuele politicus maar 1 stem kan uitbrengen? Maar dan introduceer ik weer een heleboel woorden die afbakening behoeven en een vraag die ik onvoldoende overwogen heb.
Einde van het zijspoor.

De Mening van De Burger, het mag na het bovenstaande niet helemaal meer verbazen, impliceert voor mij dus veel te veel “de wispelturige gevoelens van de meerderheid” en veel te weinig die van “de minderheid”. De Mening van De Burger is wisselvallig; dat mag. En het is vast niet toevallig dat de equivalente grootheid, De Politiek, ook wisselvallig is.
Ik volg zelf een aantal politici van verschillende partijen op twitter, van een enkeling lees ik wel eens een blog. Dat geeft al een heel aardig beeld over hoe politici denken, wat ze horen en waar ze naar luisteren. De politicus (kleine p) is echter geen tabula rasa waar De Burger naar believen zomaar een eigen besluit kan schrijven.

Tot slot: er is een wet die zegt dat in elke internetdiscussie de kans dat een vergelijking wordt getrokken met Hitler/WOII richting 100% gaat (heb de tekst even niet paraat). Ik ga een discussie over welke ad ultimam gevolgen aan een bepaalde denkwijze (kunnen) zitten graag aan, zelfs met gebruikmaking van Hitler/WOII als referentie van “Het Kwaad”. Die voeren we dan op grond van argumenten. Ik sluit mij, wanneer het gaat om wat als “Het Kwaad” gezien moet worden, echter graag aan bij een eerdere spreker die zei “L’enfer, ce sont les autres”.