Vasstaat, dat in de evolutie van het heelal en de aarde kortere en langere perioden van opwarming en afkoeling elkaar afwisselen. De mens zal nooit in staat zijn om door technologische innovaties klimaatverandering te voorkomen. Wel kan hij ertoe bijdragen de nadelige gevolgen van dit proces te verminderen. Omdat dit zeer geleidelijk verloopt, kan de mens zich hieraan aanpassen. Maar door de voortdurende bevolkingsexplosie zal dit aanpassingsproces in de toekomst veel moeizamer gaan verlopen. Grote volksverhuizingen, die in het verleden altijd al tot gewelddadige conflicten hebben geleid, zullen als gevolg van overbevolking en klimaatverandering op de duur eerder tot (atoom)oorlogen gaan leiden.
Los van de vraag of de mens hier iets tegen kan ondernemen, is duidelijk zichtbaar en voelbaar, dat de aarde opwarmt. Om dat te constateren, hoef je geen wetenschapper te zijn. De afgelopen decennia hebben wij de opwarming allemaal aan den lijve kunnen ondervinden. De lente begint tegenwoordig meestal vroeger dan ik me kan herrinneren uit mijn kinderjaren (1945-1965). Wijnboeren beweren, dat de opwarming leidt tot betere oogsten en wijnjaren. Maar bij een verdere opwarming vrezen de Midden - en Zuid-Europese wijnboeren niet te kunnen overleven. Ook al hebben wij dit jaar een extreem koude en sneeuwrijke winter gehad, dat betekent nog niet, dat er nu opeens een afkoelingsperiode in aantocht is. Toch draagt dit en vooral de blunders van de IPCC van de VN er nu al toe bij, dat steeds meer mensen sceptischer staan tegenover de klimaatverandering. Maar wij kunnen en mogen niet ontkennen, dat ook de mens door de verontreiniging van de atmosfeer en de oceanen bijdraagt aan het ontstaan van het broeikaseffect. De onderzoek-resultaten van het Beagle-project hebben dat nog eens duidelijk bevestigd.
Ondanks de hoge verwachtingen die de wereld had van de klimaattop in Kopenhagen, is die uitgelopen op een grote mislukking. Het enige waar de meeste regeringsleiders het over eens zijn, is dat de aarde met niet meer dan twee graden mag opwarmen. Maar harde afspraken en toezeggingen over de aanpak hiervan zijn niet gedaan. Integendeel er staan steeds meer "wetenschappers" op, die verkondigen dat de opwarming van de aarde een natuurlijk en evolutionair proces is, waartegen de mensheid niets kan ondernemen. Sommigen voorspellen zelfs de nadering van een ijstijd in plaats van een verdere opwarming van de aarde.
Doordat China, India,Oost-Europa, Brazilië, Zuid-Afrika en andere landen voor een enorme economische opleving staan en ook tal van middelgrote en kleinere landen geleidelijk aan tot ontwikkeling zullen komen, is deze problematiek thans meer dan ooit actueel. Ongetwijfeld zullen er door technologische vindingen nieuwe en schonere energiebronnen worden aangeboord en ontwikkeld. Kernenergie, zonne- en windenergie zijn reeds bekende voorbeelden. Er zal ook meer gebruik worden gemaakt van waterkracht uit oceanen en rivieren. In de verre toekomst zullen energie en grondstoffen uit diepere aardlagen en uit de ruimte tot de mogelijkheden gaan behoren. Deze ontwikkelingen komen door aarzelend beleid van regeringen en multinationals echter te traag en te laat op gang. Bovendien doen vooral de VS, China en Rusland er te weinig aan om de milieuverontreiniging terug te dringen. De economische groeimodellen en de losbandige consumptiedrift van de welvarende landen zullen de ecologie verder ondermijnen. Door de verontreiniging van de aarde, de oceanen en de atmosfeer zullen steeds grotere rampen de wereld treffen. Die zullen tot grote economische verstoringen, kapitaalvernietiging en politieke- en sociale spanningen leiden.
Om in de wereldbehoefte aan voedsel te voorzien, zal het landbouwarsenaal fors moeten worden uitgebreid. Maar de klimaatverandering leidt juist tot vermindering van dit arsenaal. Vooral in ontwikkelingslanden zal het landbouwarsenaal als gevolg van dalende neerslagpatronen slinken. Ook in de ontwikkelde landen zullen natuurrampen enorme schade gaan aanrichten. Maar in die landen zal het potentiële landbouwarsenaal door verhoging van temperatuur en neerslag eerder nog kunnen toenemen. Duidelijk is, dat juist de ontwikkelde landen het minst getroffen zullen worden door de gevolgen van de klimaatverandering. In tegenstelling tot de ontwikkelingslanden kunnen zij hun landbouwarsenaal uitbreiden en door technologische vernieuwingen de nadelen van de klimaatverandering tegengaan.

Mijn conclusie is, dat wij de klimaatverandering niet kunnen voorkomen en dat toekomstige generaties ermee zullen moeten leren leven. Duidelijk is ook, dat veel wetenschappers en regeringsleiders, ondanks alle signalen van het tegendeel, niet doordrongen zijn van de noodzaak om het klimaatprobleem gezamenlijk aan te pakken (oplossen is sowieso te hoog gegrepen). Ze stellen momenteel andere prioriteiten, die miljarden vergen aan economische investeringen, saneringen van te hoog opgelopen staatsschulden, oorlogvoering en terrorismebestrijding. Gezien de verdeeldheid valt te verwachten, dat het klimaatprobleem vooralsnog niet in VN-verband zal worden aangepakt.
Toch zouden de regeringsleiders er veel meer aan moeten doen om de door de mens zelf veroorzaakte oorzaken van de verontreiniging van de aarde, de atmosfeer en de oceanen tegen te gaan. Tegenover onze (klein)kinderen zijn wij verplicht er alles aan te doen om te voorkomen, dat wij het klimaat "naar de knoppen" helpen. Er mag geen opvatting ontstaan van "na ons de zondvloed". Een schoner milieu zal bovendien de gezondheid van mens en dier ten goede komen. En de welvarende landen mogen de nadelige gevolgen van de klimaatverandering niet afwentelen op de Derde wereldlanden. Maar daarvoor is het noodzakelijk, dat allereerst de financieel- economische wereldcrisis wordt opgelost. Anders zullen de miljarden, die nodig zijn voor milieu- en klimaatverbetering zeker niet op tafel komen.