Reeds in 1972 werd door de Club van Rome in haar rapport "grenzen aan de groei" gewaarschuwd voor de negatieve gevolgen van de voortgaande bevolkings- en economische groei in de wereld. Volgens critici hield dat rapport echter onvoldoende rekening met de mogelijkheid om met behulp van nieuwe technologieën de problemen te lijf te gaan. Daarom beschouwden velen het als een ongefundeerd doemscenario. Maar het zorgde er wel voor, dat het milieu wereldwijd op de politieke agenda kwam te staan. Ook werden er computermodellen ontwikkeld om de wereldproblemen als gevolg van bevolkingsgroei, voedselproduktie, industrialisatie, uitputting van natuurlijke hulpbronnen en milieuvervuiling in kaart te brengen.

In 1997 werd het Kyoto-Verdrag opgesteld, dat vermindering van de uitstoot van broeikasgassen regelt. De EU heeft het verdrag begin 2002 bekrachtigd. De VS tekende het verdrag echter niet, omdat president Bush bang was voor schade aan de Amerikaanse economie. In oktober 2004 werd het verdrag ook door de Russische Doema goedgekeurd. De Russische goedkeuring van het verdrag kwam echter niet zomaar. De EU beloofde om de Russische wens om toe te treden tot de Wereldhandelsorganisatie te steunen. Omdat hiermee een meerderheid van de landen het verdrag had geratificeerd, trad het op 16 februari 2005 wereldwijd in werking. Maar toen al waren wetenschappers van mening, dat de doelstelling van het Kyoto-Verdrag onvoldoende is. De VN stelden een forum van internationale wetenschappers, het IPCC, in om de stand van de huidige wetenschap en de risico´s van de klimaatverandering te evalueren.

Ondanks de hoge verwachtingen die de wereld had van de klimaattop in Kopenhagen, is die inmiddels uitgelopen op een grote mislukking. Het enige waar de regeringsleiders het over eens zijn, is dat de aarde met niet meer dan twee graden mag opwarmen. Maar harde afspraken en toezeggingen over de aanpak hiervan zijn niet gedaan. Integendeel er staan steeds meer "wetenschappers" op, die verkondigen dat de opwarming van de aarde een natuurlijk en evolutionair proces is, waartegen de mensheid niets kan ondernemen. Sommigen voorspellen zelfs de nadering van een ijstijd in plaats van een verdere opwarming van de aarde. Dat zal veel regeringsleiders goed in de oren klinken, want ze vinden dat de miljarden die nodig zijn om de klimaatverandering tegen te gaan beter besteed kunnen worden aan het oplossen van de economische wereldcrisis en aan de oorlog tegen de Taliban en de terroristen.

Om in de wereldbehoefte aan voedsel te voorzien, zal het landbouwarsenaal fors moeten worden uitgebreid. Maar de klimaatsverandering leidt juist tot vermindering van dit arsenaal. Vooral Afrika, waar perioden van droogte steeds vaker gaan voorkomen, wordt hierdoor getroffen. Door voedsel- en drinkwatertekorten krijgen daar honderden miljoenen mensen te maken met ondervoeding. Maar ook in Zuid-Azië en Noord-China zullen als gevolg van terugtrekkende gletsjers en veranderende neerslagpatronen grote watertekorten ontstaan, waardoor meer dan een miljard mensen zullen worden getroffen. Door tropische stormen en overstromingen zullen miljoenen mensen ontheemd raken in kust- en laaggelegen gebieden in onder meer Bangladesh en Vietnam. Vooral in ontwikkelingslanden zal het landbouwarsenaal als gevolg van dalende neerslagpatronen slinken. Ook in de ontwikkelde landen zullen natuurrampen enorme schade gaan aanrichten. Maar in die landen zal het potentiële landbouwarsenaal door verhoging van temperatuur en neerslag eerder nog kunnen toenemen. Duidelijk is, dat juist de ontwikkelde landen het minst getroffen zullen worden door de gevolgen van de klimaatsverandering. In tegenstelling tot de ontwikkelingslanden kunnen zij hun landbouwarsenaal uitbreiden en door technologische vernieuwingen de nadelen van de klimaatsverandering tegengaan.

Doordat China, India en Oost-Europa voor een enorme economische opleving staan en ook tal van middelgrote en kleinere landen geleidelijk aan tot ontwikkeling zullen komen, is de vorengeschetste problematiek thans meer dan ooit actueel. Ongetwijfeld zullen er door technologische vindingen nieuwe energiebronnen worden aangeboord en ontwikkeld. Kernenergie, zonne- en windenergie zijn reeds bekende voorbeelden. Er zal ook meer gebruik worden gemaakt van waterkracht uit oceanen en rivieren. In de verre toekomst zullen energie en grondstoffen uit diepere aardlagen en uit de ruimte tot de mogelijkheden gaan behoren. De innovatieve en creatieve mens is zeker in staat om op vrij korte termijn methoden te vinden, die ons volop schone zonne-, wind-, waterkracht en aardenergie kunnen leveren. Dan is risicovolle kernenergie ook niet meer nodig, tenzij men die in de ruimte of op de maan zou kunnen opwekken en veilig naar de aarde zou kunnen transporteren. Maar dat lijkt me vooralsnog een utopische gedachte en een te kostbare aangelegenheid. De oliemaatschappijen zullen voorlopig alles in het werk stellen om deze ontwikkelingen tegen te gaan. Een geleidelijk verlopend proces verdient misschien ook wel de voorkeur. Want als de oliemaatschappijen te snel failliet zouden gaan, zou dat gezien hun omvang en hun macht een regelrechte ramp betekenen voor de wereldeconomie. Via financiele instellingen en institutionele beleggers (pensioenen, uitkeringen, salarissen, beleggingen e.d.) zijn wij immers indirect allemaal sterk van hen afhankelijk. Bovendien komen voornoemde ontwikkelingen door aarzelend beleid van regeringen en multinationals te traag en te laat op gang. Vooral de VS, China en Rusland doen er veel te weinig aan om de uitstoot van CO2 en andere milieuvervuilingen terug te dringen. De economische groeimodellen en de losbandige consumptiedrift van de welvarende landen en van de opkomende landen (India, Brazilië, Zuid-Afrika etc.) zullen de ecologie verder ondermijnen. Door de verontreiniging van de aarde, de oceanen en de atmosfeer zullen steeds grotere rampen de wereld treffen. Die zullen tot grote economische verstoringen, kapitaalvernietiging, politieke- en sociale spanningen en wellicht tot meer oorlogen leiden. Is dit, net zoals het rapport van de Club van Rome uit 1972, een doemscenario of toch een realistische toekomstvisie?