Normen en Waarden,
Zolang de mens als denkend wezen bestaat, heeft hij zichzelf en zijn omgeving willen ontwikkelen. Door toename van het aantal gebruikers zijn er over het gebruik van de aanvankelijk grenzenloze ruimte afspraken gemaakt. Daarmee werd het gedrag van de mens bepaald en beperkt.
Zo ontstond er tevens een norm voor dat gedrag. Wie de gemaakte afspraken schond werd
bestraft als opvoedende maatregel om duidelijk te maken dat van de norm afwijkend gedrag niet werd getolereerd.

Normering ontstaat wanneer veel van hetzelfde met elkaar wordt vergeleken, de overeenkomsten worden met elkaar vastgelegd in een norm, mondeling, schriftelijk of zelfs stilzwijgend.
In de dagelijkse omgang met elkaar krijgt zo'n norm waarde, waardering als iedereen er zich aan houdt.
Dat noemen we dan fatsoen. Fatsoen is wat hoort, behoorlijk is. Bijvoorbeeld in het maatschappelijk verkeer iemand groeten, antwoord geven of reageren op de ander, mondeling of schriftelijk, wat van je laten horen, ook als je een andere mening bent toegedaan.
Een norm is bijvoorbeeld: een ander serieus nemen. Als we dat allemaal doen heeft het kontakt waarde, is sociaal, geen kontakt is asociaal, zonder waarde.

Het zich houden aan normen en waarden is niet voorbehouden aan religieuze of daarmee te vergelijken levensopvattingen die op zich normstellende invloed hebben op de aanhangers.

Door de eeuwen heen heeft er telkens een aanpassing van de normen plaatsgevonden bijv. omdat de gehanteerde norm door maatschappelijke vooruitgang als knellend werd beschouwd, in mindere mate in zich grotendeels van de buitenwereld afsluitende gemeenschappen met eigen normen en waarden.

In de vorige eeuw is een beweging op gang gekomen die stringent gehanteerde normen totaal overboord zette, ''alles moet kunnen'' en ''wat je denkt, moet je kunnen zeggen'', werd een nieuwe norm. Dat wijkt wel zeer sterk af van de norm en dus vinden we dat ook abnormaal.
Enigszins vergoeilijkend spreken we dan van normvervaging.
Een maatschappij zonder normen is waardenloos, onfatsoenlijk, beledigend voor de ander, agressief, demotiverend.

De overheid, als hoeder van normen en waarden, doet zelf ook aan die normvervaging mee.
Wie harder rijdt als de afgesproken norm van 50km. per uur in de bebouwde kom, kan bestraft worden met een bekeuring die gezien moet worden als opvoedende maatregel.
De overheid die bekeuringen uitdeelt uit financiele overwegingen overschrijdt daarmee zelf de norm, het normale.

Een discussie over ''normen en waarden'' heeft weinig zin wanneer die blijft hangen in abstracte begripsomschrijvingen. Zo'n discussie is zelfs zinloos wanneer slechts het gedrag van ''de ander'' wordt beoordeeld.
Ons eigen gedrag is voorwaarde om een maatschappij te vormen waarin het individu, de mens, zichzelf kan ontplooien, in sociaal kontakt met de ander, waarbij het geheel meer is dan de som der delen.
Normen en waarden vormen dan een leidend thema in het functioneren van de maatschappij, wat het doel van elke gekozen overheid behoort te zijn.

( Dit artikel een aantal jaren geleden geschreven voor een raadslid als handleiding bij een discussie in de gemeenteraad over "normen en waarden". Het is bij een discussie gebleven, " over tot de orde van de dag" heet dat.

Gert van der Veen